Cins değişikliği nedir, kim yapar?
Son kontrol: 23.11.2026 · Alıntılar mevzuat.gov.tr'deki resmî metinden
Bilgilendirme yazısıdır; hukuki görüş değildir. Bu site resmî bir kurum sitesi değildir.
Kısaca
- Ne
- Tapuda taşınmazın niteliğinin (ör. arsa → kârgir bina) değiştirilmesi.
- Kim
- Tescile tâbi cins değişikliğinin yapım sorumluluğu lisanslı bürolarda (5368 md.1).
- Yapı kayıt belgesi
- Şartları sağlanırsa yapı kullanma izin belgesi aranmadan cins değişikliği yapılabilir (3194 geçici md.16).
- Belgeler
- Mevzuat listelemez; büroya ve tapu müdürlüğüne teyit edin.
Cins değişikliği ne demek?
Tapu kaydında her taşınmazın bir niteliği (cinsi) yazar: tarla, arsa, bahçe, kârgir ev, apartman gibi. Arsanın üzerine bina yapıldığında ya da binası yıkılan bir taşınmazın arsaya dönmesi gibi durumlarda bu nitelik güncellenir. Bu işleme cins değişikliği denir ve tapu kaydını değiştirdiği için tescile tâbi bir işlemdir.
Kim yapar?
5368 sayılı Kanun, tescile tâbi olan cins değişikliği işleminin yapım sorumluluğunu lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarına verir. LİHKAB Yönetmeliği de kadastro teknik hizmetlerini tanımlarken cins değişikliğini sayar. Yani teknik dosyayı lisanslı büro hazırlar; tescil tapu müdürlüğünde yapılır.
Yapı kullanma izni (iskân) olmadan olur mu?
Binanın tapuya işlenmesinde uygulamada genellikle yapı kullanma izin belgesi aranır. İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi, Yapı Kayıt Belgesi alınmış yapılar için bir istisna getirir: maliklerin tamamının muvafakati bulunması ve imar planında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi hâlinde, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti kurulabilir. Bu durumda maddede belirtilen bedelin iki katı ödenir. Madde, Yapı Kayıt Belgesi için 31/10/2018 tarihine kadar başvurulmasını öngörmüştü; bu yol yalnız belgesi olan yapılar için geçerlidir.
Hangi belgeler gerekir?
Kanun ve yönetmelik cins değişikliği için belge listesi vermez. İstenen belgeler binanın durumuna (ruhsat, iskân, yapı kayıt belgesi) göre değişir. Başvurmadan önce lisanslı büroya ve tapu müdürlüğüne danışmanız en sağlıklı yoldur.
Mevzuatta ne yazıyor?
Kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan aplikasyon, yer gösterme ve plan örneği işlemlerinin yapım ve kontrolü, tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini işlemlerinin yapım sorumluluğu ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenecek kadastro teknik hizmetleri niteliğindeki diğer işler lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilir.
d) Kadastro teknik hizmetleri: Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilecek olan tescile tâbi olmayan aplikasyon, parselin yerinde gösterilmesi, plan örneği verilmesi ile tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini ile 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun ek 5 inci maddesi gereğince hatalı bağımsız bölüm veya blok numarası düzeltilmesi işlemlerine yönelik talebe bağlı hizmetleri,
Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir.
Sık sorulanlar
Cins değişikliğini tapu müdürlüğü mü yapar, LİHKAB mı?
Kanun, tescile tâbi cins değişikliğinin yapım sorumluluğunu lisanslı bürolara verir; tescil işlemi tapu müdürlüğünde yapılır.
Yapı kayıt belgem var, iskânsız cins değişikliği olur mu?
İmar Kanunu geçici 16. maddeye göre maliklerin tamamının muvafakati ve umumi hizmet alanına denk gelen kısmın terki şartıyla olabilir; bu durumda maddedeki bedelin iki katı ödenir. Kendi dosyanız için büroya danışın.
Resmî kaynaklar
- 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun — Resmî Gazete 29.06.2005 / 25860 · mevzuat.gov.tr · son kontrol 23.11.2026
- Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete 25.09.2021 / 31609 · mevzuat.gov.tr · son kontrol 23.11.2026
- 3194 sayılı İmar Kanunu — Resmî Gazete 09.05.1985 / 18749 · mevzuat.gov.tr · son kontrol 23.11.2026
Bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Bağlayıcı metin Resmî Gazete'de yayımlanan metindir. HaritaTakip resmî bir kurum sitesi değildir ve resmî sistemlere bağlanmaz.